Obsesif kompulsif bozukluk (OKB)
Hazırlayan: Uzm. Dr. Nihat Uçar, Psikiyatrist ve Psikoterapist · Son güncelleme: Kasım 2026Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kişinin istemediği halde zihnine gelen, yineleyici ve rahatsızlık verici düşünce, dürtü veya imgeler (obsesyonlar) ve/veya tekrarlama ihtiyacı duyduğu davranışlar ya da zihinsel eylemlerle (kompulsiyonlar) karakterize bir ruhsal bozukluktur.
Obsesyonlar çoğu zaman kaygı, huzursuzluk veya rahatsızlık yaratırken, kompulsiyonlar bu sıkıntıyı azaltmak ya da korkulan bir durumun gerçekleşmesini önlemek amacıyla gerçekleştirilebilir. Bu davranışlar kısa süreli bir rahatlama sağlasa da zamanla kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
OKB yalnızca temizlik, düzen veya kontrol etme davranışlarından ibaret değildir. Farklı içeriklerde obsesyonlar ve dışarıdan fark edilmeyen zihinsel kompulsiyonlar da görülebilir.
Sık sorulan sorular
OKB yalnızca temizlik ve düzen takıntısından mı ibarettir?+
Hayır. OKB'de bulaşma ve kirlenme korkularının yanı sıra zarar verme, hata yapma, kontrolünü kaybetme, simetri veya düzen ihtiyacı gibi farklı içeriklerde obsesyonlar görülebilir. Kişinin değerleriyle çelişen, istemediği cinsel veya dini düşünceler de obsesyonların konusu olabilir.
Kompulsiyonlar ise yalnızca el yıkama, kontrol etme veya düzenleme gibi gözle görülebilen davranışlardan oluşmaz. Zihinden sayı sayma, belirli sözcükleri tekrarlama veya zihinsel olarak kontrol etme gibi dışarıdan fark edilmeyen eylemler de görülebilir.
Her tekrarlayan düşünce veya davranış OKB belirtisi midir?+
Hayır. Zaman zaman aynı düşünceye takılmak veya bir şeyi tekrar kontrol etmek herkesin yaşayabileceği durumlardır. OKB'de ise bu düşünce ve davranışlar kişinin kontrol etmekte zorlandığı, belirgin sıkıntı yaratan, zaman alan veya günlük yaşamını etkileyen bir nitelik kazanır.
OKB nasıl tedavi edilir?+
OKB tedavisinde psikoterapi, ilaç tedavisi veya her ikisinin birlikte uygulanması söz konusu olabilir. Özellikle bilişsel davranışçı terapinin bir yöntemi olan maruz bırakma ve tepki önleme (ERP), etkinliği gösterilmiş psikoterapi yaklaşımlarındandır.
İlaç tedavisinde ise başta serotonin geri alım inhibitörleri olmak üzere çeşitli seçeneklerden yararlanılabilir. Tedavi, belirtilerin özellikleri, şiddeti ve kişinin ihtiyaçları doğrultusunda planlanır.
OKB tamamen geçer mi?+
OKB'nin seyri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı kişilerde belirtiler tedaviyle belirgin ölçüde azalabilirken, bazılarında dönemsel alevlenmeler veya daha uzun süreli yakınmalar görülebilir. Uygun tedavi ve takip, belirtilerin azaltılmasına ve günlük yaşam üzerindeki etkilerinin hafifletilmesine yardımcı olabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel psikiyatrik değerlendirme yerine geçmez.